Samantha Everton và trường phái nhiếp ảnh siêu thực

13/05/2011 - 14:57 Anh Đức    

Bước vào thế giới ảnh của Samantha Everton, ấn tượng đầu tiên như chúng ta đang bước vào một thế giới cổ tích, hay ít nhất là cổ xưa với những giấc mơ lung linh, siêu thực và tràn ngập màu sắc.

• Bình chọn (0)
• Ý kiến (0)
• Chia sẻ
• Bản in

Những “hiện thực siêu thực”

Marionettes (Những con rối), bộ sưu tập các hình ảnh “hiện thực kỳ diệu” của Samantha Everton, hiện đang thu hút đông đảo người yêu nhiếp ảnh đến với nhà triển lãm Dickerson tại thành phố Sydney, Úc. Trước đó, bộ sưu tập Marionettes cũng đã có mặt tại Brisbane, nơi Samantha sinh ra, và Melbourne, nơi cô trưởng thành và lập nghiệp.

“Rất nhiều những tấm ảnh tôi chụp đều có hương vị của những giấc mơ và chúng cũng mang tính siêu thực ở một góc độ nhất định”, Samantha nói về các tác phẩm của mình.

Samantha nhìn nhận mình là nhà nhiếp ảnh theo phong cách tạo hình của sân khấu (theatrical). Tất cả các tác phẩm đều được chụp theo lối sắp đặt, nhưng đó là sự sắp đặt để làm nổi bật một ý tưởng. Ngay việc cô đặt tên cho các tấm ảnh cũng thể hiện điều đó.

Samantha cho biết: “Các tác phẩm không phải nói về nhân vật trong ảnh mà thường mang một thông điệp hay một câu chuyện ẩn trong nó”.

Những ý tưởng cho các bức ảnh đến với cô trong đời sống hàng ngày, khi đi ‘shop’, khi đạp xe trên đường. Cô ghi lại từng quan sát và những suy nghĩ chợt đến. Sau đó, cô hình dung nó sẽ trở thành một tác phẩm như thế nào. Samantha đặc biệt thích các con thú nhồi bông. Với cô, chúng không vô tri, mà ngược lại, vẻ mặt của chúng thực đến nỗi cô dường như cảm nhận được chúng đang nói chuyện với mình.

Theo Samantha, cái khó nhất trong việc sáng tạo những tác phẩm này là thời gian và sự kiên nhẫn. Cô đã bỏ ra 18 tháng để hoàn thành bộ sưu tập Marionettes. Thậm chí, cô thuê hẳn một ngôi nhà cổ, hơn 100 tuổi, ở Brunswick, ngoại ô Melbourne, nơi trước kia có một cựu chiến binh thời Thế chiến thứ hai sinh sống. Cô mang về các đạo cụ, cây cối, thú bông, trang phục cho nhân vật…, và bắt đầu thực hiện các ý tưởng của mình.

Để làm nổi bật được những lớp lang (layers), màu sắc của các bức ảnh, Samantha phải làm việc nhiều giờ trong phòng tráng phim. Chưa hết, khi các tác phẩm hoàn thành, cô bỏ ra nhiều ngày để “sống với chúng”, để cảm nhận “cách chúng nói chuyện với nhau”, trước khi quyết định những tấm nào được chọn và sắp xếp vào bộ sưu tập.

Một thế giới màu sắc lung linh

Nếu ta để ý, tất cả các nhân vật được chụp trong các tác phẩm của Samantha đều là phụ nữ hoặc bé gái.

Lí giải cho điều này, Samantha cho biết mỗi tác phẩm đều là những ý tưởng đến với cô, thể hiện cái nhìn, sự trải nghiệm, hay giấc mơ của cô trong những giai đoạn khác nhau của cuộc đời.

Trên thực tế, khoa học cũng đã chứng minh khả năng đặc biệt của phụ nữ khi họ nhìn được và phân biệt được số lượng màu sắc hơn hẳn so với nam giới. Ở đây, qua con mắt của Samantha, thế giới mà phụ nữ nhìn thấy vô cùng nhiều màu sắc. Hơn thế, nó vừa có sự kết hợp hài hòa trong một chỉnh thể, lại vừa mang tính tương phản.

Đó chính là những cung bậc của cuộc sống, mà theo Samantha, phụ nữ cảm nhận nó rất rõ. Khi còn nhỏ, đó là những giấc mơ bay bổng, những miền đất kì lạ của cổ tích, những bóng đêm huyền diệu và đầy ánh sáng, những đan quyện của ảo giác và tri giác, mà với tư duy logic và lí tính không thể nào chạm tới được.

Thế nhưng khi lớn hơn, và nhất là khi đã làm mẹ, Samantha trải nghiệm những áp lực cuộc sống đối với người phụ nữ, trong đó cái áp lực lớn nhất là giữ cho mọi thứ được gắn kết với nhau.

Bức hình Chameleon (Tắc kè hoa), một trong những tấm cô thích nhất, được chọn làm hình chủ cho bộ sưu tập Marionettes (Những con rối) đang trưng bày ở Sydney. Đó là bức hình chụp một người phụ nữ đang leo ngược trên tường nhà, với hai bàn tay, đầu gối và chân đang bấu víu để giữ lấy sự gắn kết ấy.

Đánh thức tiềm thức

Các tác phẩm của Samantha sẽ thuộc hẳn về trường phái siêu thực, nếu nó không mang âm hưởng của hiện thực. Nói cách khác, đó là mặt siêu thực của hiện thực mà Samantha đã nhìn thấy và ghi lại được nó trong từng khoảnh khắc. Kể cả những giấc mơ cô phản ánh cũng chứa đựng mối liên hệ kỳ diệu với hiện thực.

Samantha nói: “Những khoảnh khắc được giữ lại một cách dường như là ngẫu nhiên, nó không có điểm khởi đầu, không có điểm cuối. Đó là những câu chuyện không có hồi kết”.

Samantha thể hiện điều này bằng thủ pháp chụp ảnh nhân vật và đối tượng trong xu hướng chuyển động. Và khi bức ảnh được chụp, nó giống như một cảnh phim tạm ngưng, để lại ấn tượng và sự hình dung cho người xem về cái tiếp nối sau đó.

Nghệ thuật điển hình hóa của sân khấu đã được Samantha đưa vào nhiếp ảnh một cách tài tình. Các nhân vật tuy không lộ diện rõ ràng, nhưng lại khiến người xem nhìn thấy mình ở trong đó.

Vừa từ cuộc triển lãm trở về, đến cuối ngày, Samantha vui mừng kể với phóng viên Bay Vút: “Rất nhiều người nhận ra họ ở một lớp lang nào đó trong các bức ảnh. Có người đứng trước một tấm hình thốt lên: “Tôi nhớ cái khoảnh khắc này”. Tôi thích cách mà mọi người khi thoạt nhìn bộ sưu tập đều thấy nó có vẻ hài hước, nhưng khi họ xem kỹ hơn, họ dần dần bộc lộ chính mình. Và tôi rất vui vì nhiều người đã kết nối họ với câu chuyện trong tác phẩm của tôi.”

Một trong số các tác phẩm tại cuộc triển lãm lần này của Samantha đã được bán. Đó là bức “Unreachable” (Không thể chạm tới), chụp hai cánh tay của hai người phụ nữ, một da trắng, một da vàng, đặt lên hai bên thành chiếc ghế, dù rất gần, nhưng không chạm tới được nhau.

Samantha cho biết, bức ảnh này được một phụ nữ người gốc Âu sống ở Hồng Kông mua. Bà nói: “Tôi không thể ngờ được nó đã thể hiện chính xác tâm trạng của tôi khi tôi lớn lên ở Hồng Kông - một cô gái da trắng không thể nào hòa nhập được với cộng đồng Á châu tại đây. Cái cảm xúc đó tôi nghĩ sẽ không bao giờ nói lên được”.

Nhìn về xã hội đa văn hóa

Sự tương tác giữa các màu da và giữa các nền văn hóa cũng là một điểm quan trọng trong cái nhìn của Samantha.

Nói chuyện với phóng viên Bay Vút, Samantha cho biết cô hiểu rất rõ điều này từ khi cô còn làm việc như một nhà báo cho tờ ‘Melbourne Times’

Trong gia đình, Samantha có ba người anh chị em là con nuôi của cha mẹ cô. Một em trai, một em gái là người Việt Nam. Và một em gái nữa là người Thái.

Samantha nói: “Lớn lên trong một gia đình đa sắc tộc đã định hình con người tôi hôm nay. Tôi nhìn thấy những di sản Á châu ở các em nuôi. Tôi cũng từng sống một năm ở Thái khi còn sinh viên. Trong gia đình tôi, mọi người đều rất hòa thuận. Nhưng nhìn ra xã hội, sự tương tác này không phải lúc nào cũng được như thế”.

Trong các bức ảnh, Samantha cũng nhiều lần thể hiện những sắc thái đa văn hóa. Những bức ảnh các cô bé trong trang phục dân tộc Á - Âu đang chơi với nhau, đang cùng mơ ước được bay lên, đang tham dự một lễ hội hóa trang… Đặc biệt, tấm ‘Party dress’ (Váy dạ tiệc) chụp một cô bé da trắng đang soi gương, và trong gương là hình một cô bé người Á cũng đang diện một bộ váy truyền thống.

Samantha chia sẻ: “Rất nhiều các tác phẩm có yếu tố đa văn hóa của xã hội chúng ta. Tôi muốn đưa ra sự hòa hợp về văn hóa mà tôi đã trải qua trong tuổi thơ của mình, trái ngược với những xung khắc mà có thể đang tồn tại ngày nay”.

Mời độc giả xem thêm các tác phẩm của Samantha Everton được lưu trên website của hai tổ chức giữ bản quyền là ‘Anthea Polson Art’ (tại www.antheapolsonart.com.au/) và Dickerson Gallery (www.dickersongallery.com.au/). Phần lớn các tấm hình đều được niêm yết giá 4000 đô la Úc.